Tuesday, November 17, 2026

ఒడిస్సీస్‌ ప్రయాణం



 

మహాప్రయాణం


క్రీస్తు పూర్వం 8వ శతాబ్దానికి చెందిన గ్రీకు అంధకవి హోమర్‌ సృజనగా చెప్పే రెండు ఇతిహాస కావ్యాలు– ఇలియడ్, ఒడిస్సీ. ఇవి పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి మన రామాయణ, మహాభారతాల్లాంటివి. పైగా కొనసాగింపు కథలు. ట్రోజన్‌ యుద్ధం, హెలెన్‌–పారిస్‌ ప్రేమ, హెక్టర్‌ త్యాగం, అకిలీస్‌ పరాక్రమం, రక్తపాతం, వినాశనాన్ని ఇలియడ్‌ చూపిస్తే... ఆ యుద్ధం ముగిసిన తర్వాతి కథను ఒడిస్సీ చెప్తుంది. పదేళ్లపాటు జరిగిన ఆ యుద్ధంలో గెలిచిన గ్రీకు వీరుడు, ఇతకా రాజు అయిన ఒడిస్సీస్‌ (దీన్నే లాటిన్‌లో ఉలిసేస్‌ అని ఉచ్ఛరిస్తారు) తిరిగి తన భార్య పెనలోపి, కొడుకు తలామకస్‌ దగ్గరికి చేరుకోవడానికి పదేళ్లపాటు పడిన కష్టాలే ఈ కావ్యం. ఆ కష్టాల్లో కొన్ని విధివిలాసమైతే ఇంకొన్ని స్వయంకృతం. ఇలియడ్‌ బాహ్య యుద్ధమైతే, ఒడిస్సీ ఒక అంతర్మథనం. ‘ధైర్యంగా ఉండు నా హృదయమా; నేనొక సైనికుడిని; ఇంతకంటే ఘోరమైన దృశ్యాలనే నేను చూశాను.’

‘దేవుళ్లు మానవులకు కష్టాలను ఇస్తారు, తద్వారా రాబోయే తరాలకు చెప్పుకోవడానికి ఒక కథ మిగులుతుంది’ అంటాడు హోమర్‌. ఒక నాయకుడు ఎన్నో కష్టాలను ఎదుర్కొంటూ, తనను తాను తెలుసుకుంటూ గమ్యాన్ని చేరడం అనే ఇతివృత్తానికి ఒడిస్సీ శ్రేష్ఠమైన నమూనా. ఒడిస్సీస్‌ కేవలం శారీరక బలం గలవాడే కాదు, దుర్బేధ్యమైన ట్రాయ్‌ని, కొయ్యగుర్రం(ట్రోజన్‌ హార్స్‌) పొట్టలో సైనికులను రహస్యంగా పంపి, జిత్తులతో గెలిచినవాడు. అకిలీస్‌ శౌర్యం కోసం బతికితే, ఒడిస్సీస్‌కు బతకడమే ప్రధానం. వరాలు, శాపాలు, మాయలు, మంత్రాలతో సాగినప్పటికీ ఒడిస్సీలోని పాత్రలు కేవలం పురాణ బొమ్మలు కావు, అవి మానవ నైజానికి ప్రతీకలు. ఇందులో ఒంటికన్ను రాక్షసుడు పాలిఫేమస్‌ మన బకాసురుడిని గుర్తుకుతెస్తాడు. కొడుకు పసివాడుగా ఉన్నప్పుడు యుద్ధానికి వెళ్లిపోయిన భర్త కోసం ఇరవై ఏళ్లు వేచి చూసే పెనలోపి పాత్రలో లక్ష్మణుడి భార్య ఊర్మిళను పోల్చుకోవచ్చు. తండ్రి పెంపకం కరవైనప్పటికీ, తల్లికి తోడుగా నిలిచి, చివరకు తండ్రితో కలిసి శత్రుసంహారం చేసే మంచి కొడుకు పాత్ర తలామకస్‌ది. ఈ రోజుల్లో ప్రతి ఒక్కరూ ఒడిస్సీస్‌ లాంటివాళ్లే. ఆధునిక మానవుడు కెరీర్‌ అనే సంద్రంలో చిక్కుకుని, ఇంటి (ప్రశాంతత) కోసం వెతుక్కుంటున్నాడు. ఇప్పటికీ ఒడిస్సీ ప్రాసంగితకు అదే కారణం. ‘ఒక మనిషికి తన సొంత దేశం, తన తల్లిదండ్రుల కంటే మధురమైనది ఏదీ లేదు. పరాయి దేశంలో, కన్నవారికి దూరంగా ఎంతటి విలాసవంతమైన భవనంలో నివసించినప్పటికీ అవి దీనికి సాటిరావు’.

ఒడిస్సీకి ఆంగ్లంలోనే అరవైకి పైగా అనువాదాలు వచ్చాయని ఒక లెక్క. దాన్ని ప్రేరణగా తీసుకుని వచ్చిన సృజన మరింత విస్తారమైనది. జేమ్స్‌ జాయిస్‌ రాసిన చైతన్య స్రవంతి నవల ‘ఉలిసేస్‌’ మామూలు మనుషుల మహాప్రస్థానాన్ని చెబుతుంది. ‘భువన సుందరి’గా ఇలియడ్, ‘రూపధరుడి యాత్రలు’గా ఒడిస్సీ తెలుగులోకీ వచ్చాయి. తాజాగా ఒడిస్సీని తెలుగు పాఠకులకు చేరువ చేయడానికి వేమూరి వేంకటేశ్వర రావు, వెంకట్‌ సిద్ధారెడ్డి కూడా ప్రయత్నించారు. ఒడిస్సీ, ఇలియడ్‌ ఇంతకుముందు చాలాసార్లు తెరకెక్కాయి. ఎన్నిసార్లయినా అంతే ఆసక్తిని పుట్టించాయి. ఈ కాలపు వండర్‌ డైరెక్టర్‌ క్రిస్టోఫర్‌ నోలన్‌ లాంటివాడు దీనిమీద ఆసక్తి కనబరచాడంటే, ప్రపంచం అంతకంటే అమితాసక్తితో జూలై 17న విడుదల కానున్న హాలీవుడ్‌ ఒడిస్సీ కోసం ఎదురుచూస్తోంది. ‘ఇంటర్‌స్టెల్లార్‌’లో అంతరిక్ష ప్రయాణాన్నీ, ‘ఇన్సెప్షన్‌’లో కలల ప్రయాణాన్నీ చూపించిన నోలన్‌కు ఒడిస్సీకంటే నప్పే కథ మరొకటి ఉండదు. స్థలకాలాలతో ముడిపెట్టి దీన్ని ఎలా చూపిస్తాడనే కుతూహలం అంతటా నెలకొంది. ఇలియడ్‌ ఆధారంగా వచ్చిన ట్రాయ్‌(2004) సినిమాకు దర్శకత్వం వహించే అవకాశం నోలన్‌కు వచ్చిందట. కానీ అది కుదరలేదు. మళ్లీ ఇరవై ఏళ్ల తర్వాత ఆయన ఒడిస్సీ రూపంలో హోమర్‌కు దగ్గరయ్యాడు. తప్పిపోయిన ఇంటికి ఒడిస్సీస్‌ 20 ఏళ్ల తర్వాత చేరుకున్నట్టే, నోలన్‌ కూడా తనకు ఇష్టమైన ఈ సబ్జెక్టును చేపట్టడానికి 20 ఏళ్లు పట్టింది. ఆలస్యం అవడం అంటే ఒడిస్సీస్‌లా వయసు పెరగడమే; అంటే మరింత పైచూపుతో జీవితాన్ని చూడగలిగే పరిణతి రావడమే!

(29-6-2026)

Saturday, November 14, 2026

టామ్‌ సాయర్‌ బాల్యం


 

కాలాతీత బాల్యం


‘టామ్‌.’ జవాబు లేదు. ‘ఒరేయ్‌ టామ్‌.’ పోలీ పెద్దమ్మ పిలుపునకు ఇప్పుడు ప్రపంచం నలుమూలలా ఓ అని వినబడుతుంది. టామ్‌ అమెరికాలో మాత్రమే లేడుగా! వాడు ఆఫ్రికాలోనూ ఉన్నాడు, అనకాపల్లిలోనూ ఉంటాడు. అల్లరి, సాహసం కలగలిసిన ప్రతి పిల్లాడూ టామే! 1876 జూన్‌ 9న ‘పుట్టిన’ టామ్‌ సాయర్‌కు ఇప్పుడు 150 ఏళ్లు! కానీ ఆ తుంటరికి వయసనేది అయిపోతుందా? టామ్‌ సదాబాలుడు, సరదా బాలుడు; పోలీ పెద్దమ్మనే కాదు, సకల ప్రపంచాన్ని తన అల్లరిచేష్టలతో ఏలిన కౌబాలుడు.

‘ది అడ్వెంచర్స్‌ ఆఫ్‌ టామ్‌ సాయర్‌’ నవలను మార్క్‌ ట్వెయిన్‌ కేవలం పిల్లల కోసమే రాయలేదు. ‘పెద్దవాళ్లు తమ చిన్నతనంలో తాము ఎలా ఉండేవారో, తమ ఆలోచనలు ఎలా ఉండేవో, తాము ఎలా మాట్లాడేవారో, చిత్రమైన సన్నివేశాల్లో ఎలా చిక్కుకునేవారో ఆహ్లాదకరంగా వారికి జ్ఞాపకం’ చేసిందా నవల. ప్రపంచ సాహిత్య యవనికపై ఒక చిలిపి బాలుడి సాహసాలు ఇంతటి సుదీర్ఘ కాలం సజీవంగా ఉండటం సామాన్యమైన విషయం కాదు. ఇంటి గోడకు సున్నం వేయడాన్ని కూడా ఒక కళగా మార్చి, ఇతరులతో పని చేయించుకునే తెలివితేటలున్న టామ్‌ నేటి మేనేజ్‌మెంట్‌ గురువులకు ఆది గురువు. ఈ నవల రాకముందు, అమెరికన్‌ సాహిత్యం ఎక్కువగా యూరోపియన్‌ శైలిని అనుకరిస్తూ, నీతి సూత్రాలతో నిండి ఉండేది. కానీ ట్వెయిన్‌ అమెరికన్‌ మాండలికాన్ని, సామాన్యుల భాషను సాహిత్య గౌరవ పీఠంపై కూర్చోబెట్టాడు. ‘ఆధునిక అమెరికన్‌ సాహిత్యం అంతా మార్క్‌ ట్వెయిన్‌ రాసిన ఒకే ఒక్క పుస్తకం నుండి పుట్టింది’ అని ‘ది అడ్వెంచర్స్‌ ఆఫ్‌ హకల్‌బెరీ ఫిన్‌’ (1884) నవలను కొనియాడాడు ఎర్నెస్ట్‌ హెమింగ్వే. ఈ నవల టామ్‌ సాయర్‌కు పొడిగింపు అన్నది గుర్తుంచుకుంటే దాని బీజాలు మొదటే ఉన్నాయన్నది అర్థమవుతుంది.

కొన్ని కథలు రాసినా ట్వెయిన్‌కు ఇది తొలి నవల. మిసిసిపీ నది తీరాన ఉన్న హానిబాల్‌ గ్రామంలో గడిపిన తన సొంత బాల్య స్మృతుల నుంచే ట్వెయిన్‌ ఈ కథను అల్లుకున్నాడు. తనకు తెలిసిన ముగ్గురు అల్లరి పిల్లల లక్షణాలను కలిపి ‘టామ్‌’ను సృష్టించాడంటారు. పేరును మాత్రం లోకల్‌ హీరో అయిన ఒక ఫైర్‌ఫైటర్‌ మీదుగా స్వీకరించాడు. ట్వెయిన్‌కు అతడు స్నేహితుడు కూడా. ఇద్దరూ కలిసి సాయంత్రాలు షికార్లు కొట్టేవాళ్లు. అందరికీ ఇష్టమైన హకల్‌బెరీ ఫిన్‌ పాత్రనేమో తన బాల్యమిత్రుడు టామ్‌ బ్లాంకె¯Œ షిప్‌ ఆధారంగా రూపొందించాడు. ట్వెయిన్‌ చుట్టూ ఎందరు టాములో! సిడ్‌ సాయర్, బెకీ థాచర్, జడ్జ్‌ థాచర్, జో హార్పర్, విడో డగ్లస్, ఇంజన్‌ జో లాంటి పాత్రలు కూడా మరిచిపోలేనివి.  సినిమాలుగా, టీవీ ప్రోగ్రాములుగా, మ్యూజికల్సుగా అలరించిన టామ్‌ సాయర్, టైప్‌రైటర్‌ మీద రాసిన తొలి నవల అని ప్రచారంలో ఉంది. కానీ అది నిజానికి ‘లైఫ్‌ ఆన్‌ ద మిసిసిపీ’ (1883) అని మరోమాట! ఇదీ మార్క్‌ ట్వెయిన్‌దే కావడం గమనార్హం.

పిల్లలు కేవలం మంచివాళ్లు లేదా చెడ్డవాళ్లు కాదు; వాళ్లు అల్లరి, భయం, సాహసం కలగలిసినవాళ్లని ప్రపంచానికి చాటి చెప్పాడు ట్వెయిన్‌. ప్రకృతితో మమేకమవ్వడం, అన్వేషించడం నేటి పిల్లలు కోల్పోతున్న సహజ లక్షణాలు. చీకటి గుహల్లో నిధుల కోసం వెతికిన టామ్‌ మనకు ఇదే గుర్తుచేస్తాడు. నేటి డిజిటల్‌ యుగంలో, స్మార్ట్‌ఫోన్లకు బందీలైపోతున్న బాల్యానికి టామ్‌ సాయర్‌ ఒక తాళంచెవి. వందల ఏళ్లు గడిచినా, సమాజం ఎంత ఆధునీకరించబడినా మనుషుల్లోని అమాయకత్వం, సాహస ప్రవృత్తి మారవు. అందుకే ‘టామ్‌ సాయర్‌’ కేవలం ఒక పుస్తకం కాదు, అది ప్రతి ఒక్కరి లోపల దాగి ఉన్న బాల్యానికి నిలువుటద్దం. ఈ 150వ వేడుకల సందర్భంగా మనలోని ఆ చిలిపి టామ్‌ సాయర్‌ను ఒకసారి నిద్రలేపుదాం! ఈ నవలను నండూరి రామమోహనరావు (1927–2011) టామ్‌ మన పక్కింటి పిల్లాడే అన్నంత హాయిగా తెలుగులోకి అనువదించాడు. రచయిత నామిని తన కొడుక్కు టామ్‌ సాయర్‌ అని పేరు పెట్టుకున్నాడు. టామ్‌ ఎంతటి తెలుగువాడో చెప్పడానికి ఇంతకంటే రుజువు అక్కర్లేదు. ఈ తిరుపతి టామ్‌ రచయితగా మారడం ఆ టామ్‌ను కన్న మార్క్‌ ట్వెయిన్‌కు తగిన నివాళి.

(1-6-2026)

 

Wednesday, November 11, 2026

హిందూకు 50 నాకు 25?



హిందూకు 50

నాకు 25?

నిన్న (3rd Sep) పొద్దున్నే హిందూతోపాటు ఓ కట్ట పేపర్లొస్తే, ఇంకేదైనా పేపర్‌ పొరపాటుగా వేశారేమో అనుకున్నా. కాదు, మూడు అదనపు సప్లిమెంట్లూ వాళ్లవే. హిందూ హైదరాబాద్‌ ఎడిషన్‌ ప్రారంభమై(సెప్టెంబర్‌ 3, 1976) 50 ఏళ్లు పూర్తయిందట! ఏడాది ఇటూఅటుగా అది నా వయసు. మహానుభావులంతా సెప్టెంబర్‌లోనే జన్మెత్తుతారని తెలుసుగా! కానీ హిందూ పాఠకుడిగా, బహుశా నాకు 25 ఏళ్లు వచ్చివుంటాయి. అంటే దాన్ని సిద్దిపేటలో డిగ్రీ చదువుతున్నప్పుడు ఏ టీ స్టాల్లోనో అటూయిటూ తిప్పడంలా కాకుండా, కొంటూ చదవడానికి అన్నేళ్లు.

కాంపిటీటివ్‌ పరీక్షల్లో విజయం సాధించాలంటే చదవాల్సిన జాబితాలో హిందూ పేరు వస్తుండటం అప్పుడప్పుడే చూస్తున్నా. విద్యార్థులుగా సహజంగానే చాలామంది అప్పటికివుండే రెండు ఆసక్తులు– అటు క్లాసిఫైడ్స్‌ కోసం, ఇటు సినిమాల కోసం– డీసీని ప్రిఫర్‌ చేస్తుండేవాళ్లు. నేనూ కొన్నాళ్లు చదివాను గానీ, దాన్ని కంటిన్యూ చేయలేదు. టైమ్స్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా కూడా నాకెందుకో పెద్దగా ఆనలేదు. వాటి మేకప్‌ ఎందుకో నాకు సెట్‌ కాలేదు. కానీ హిందూను చూశాక, ఇది నాకు తగినదనిపించింది. చూడటానికి హాయిగా ఉంటుంది. ఇంక అది అలా కంటిన్యూ అవుతోంది. నాకు లేఅవుట్‌ నీటుగా దీర్ఘచతురస్రాలు, చతురస్రాలుగా మాత్రమే కనబడాలి. అలా లేకపోతే నేను చదవలేను.

నేను జర్నలిజంలో చేరేనాటికి కూడా హిందూ బ్లాక్‌ అండ్‌ వైట్‌లోనే వచ్చేది. లేదా ఫ్రంట్‌ పేజీలో ఒక ప్రత్యేకమైన ఫొటో వరకు బ్లాక్‌ అండ్‌ వైట్‌లో వేసేవాళ్లో! రాజకీయాలకు సంబంధం లేని ఒక హ్యూమన్‌ ఎసెన్స్‌ ఫొటో లాంటిది. నా బ్యాచ్‌మేట్‌ రవితో అబ్దుల్లాపూర్‌మెట్‌ నుండి రామోజీ ఫిలింసిటీ వైపు నడుచుకుంటూ వెళ్తూ, రేపు వీళ్లు ఏం ఫొటో వేస్తారా అని మాట్లాడుకున్నది నా తొలినాళ్ల హిందూకూ, ఇప్పుడు లేని రవికీ సంబంధించిన ఉమ్మడి జ్ఞాపకం. హిందూలో ఫొటోలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడమే కాకుండా, వాళ్ల పేర్లు కూడా ఇస్తారు కాబట్టి, పి.వి.శివకుమార్‌ నుంచి ‘మొదలుపెట్టి’ ఇప్పటి నగర గోపాల్‌దాకా అందులోని ప్రతీ ఫొటోగ్రాఫర్‌ పేరు తెలుసు. వైజాగ్‌ నుంచి వచ్చిందంటే అది కె.ఆర్‌. దీపక్‌. జమ్ము కశ్మీర్‌ నుంచయితే నిస్సార్‌ అహ్మద్‌. ఇక రిపోర్టర్లు ప్రవీణ్‌ స్వామి నుంచి శివ్‌ సహాయ్‌ సింగ్‌ దాకా; నిస్తులా హెబ్బర్‌ నుంచి ప్రబాలికా ఎం. బోరా దాకా... హిందూవాళ్లంటే అంతెత్తు మనుషులేమో అనుకోవడం!

(కరుణానిధి చనిపోయినప్పుడు వచ్చిన మూడు నాలుగు నివాళి వ్యాసాల్లో ఒక పీస్ ఉంటుంది. చిన్నది. కానీ అది ఎంత చిక్కగా ఉంటుందంటే ఇంత ముక్కలో ఇంత చెప్పొచ్చా అనిపించింది. ఎవరో సురేశ్ నంబత్ అని కొత్తాయన రాశాడనుకున్నా. తీరా చూస్తే ఆయన ఎడిటర్ అయ్యాడు తర్వాత.)

ఒక తీపిచేదు జ్ఞాపకం ఏమిటంటే, హిందూకు కొనసాగింపుగా కొన్ని రోజులు ఫ్రంట్‌లైన్‌ ‘కొని’ చదివేవాడిని. టి.కె.రాజలక్ష్మి, ప్రఫుల్‌ బిద్వాయ్, ఎ.జి.నూరానీ, జయతి ఘోష్‌ లాంటి పేర్లు అలా తెలుసు. కానీ అందులో చదవడానికి ఎంత మెటీరియల్‌ ఉండేదంటే, ఒక ఇష్యూ అయిపోయేసరికి ఇంకో ఇష్యూ రెడీగా ఉండేది. అంటే, అప్పట్లో ప్రతీ పేజీ చదవాలన్నంత చాదస్తం ఉండేది. ఈ పట్టింపు వల్ల దీన్ని కాదని నాకు నచ్చే ఇంకో పుస్తకం చదవడానికి వీలు లేకపోయేది. ఇంక దీన్ని మానేయడం తప్ప మార్గం లేదని వదిలించేసుకున్నాను. అలా ఒక పది పదిహేనేళ్లు దానికి దూరమైపోయి, మళ్లీ ఓ ఏడాదిగా డిజిటల్‌ వరకు, ముఖ్యంగా అనసూయ ముఖర్జీ, ఆనంద్‌ మిశ్రా, జినయ్‌ జోస్‌ పి. రాసే న్యూస్‌లెటర్స్‌ వరకు చదువుతున్నా. Jinoy Jose P నా ఇటీవలి అబ్బురం!

(Posted on FB on 4th September 2026)

Saturday, November 7, 2026

‘వీరయ్య గారి ఫొటో’

 


నందగిరి ఇందిరాదేవి

నందగిరి ఇందిరాదేవి కథ ‘వీరయ్య గారి ఫొటో’ పూర్తిపాఠం ఇది. తొలి ప్రచురణ: 1941. ఇది ఆంగ్ల రచయిత స్టీఫెన్‌ లీకాక్‌(1869–1944) రచన ‘విత్‌ ద ఫొటోగ్రాఫర్‌’కు అనుసరణ. హన్మకొండలో పుట్టి హైదరాబాద్‌లో స్థిరపడిన ఇందిరాదేవి తెలంగాణ తొలితరం రచయిత్రి. ఆమె జీవితకాలం: 22 సెప్టెంబర్‌ 1919 – 22 జనవరి 2007. ఆమె కథల్ని 2018లో తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమి ప్రచురించింది. 

 ––––

ఇక్కడ అన్నీ మార్చబడును!


‘‘నా ఫొటో తియ్యాలి’’ అన్నాడు వీరయ్య స్టూడియోలో అడుగు పెడుతూ. వీరయ్య తన ఫొటో తీయించుకోవాలని చాలా రోజుల నుండి ఉబలాటపడ్డాడు కాని ఎప్పుడూ వీలుపడలేదు. ఎంతో ఉత్సాహంగా వెళ్లాడు అవాళ ఆ సాయంత్రానికి కొట్టును గుమస్తాకు నమ్మి.

‘‘సరే’’ నన్నాడు జర్మనీకి వెళ్లి ప్రత్యేకంగా ఈ ఆర్టులో ప్రవీణుడై వచ్చిన ఫొటోగ్రాఫరు. కళ్లకు అద్దాలు, ఫుల్‌సూటు మీద ఉన్నాడు మనిషి. అతని ఫొటోగ్రఫీ సైన్సు అంతా సిగరెట్టు పొగలో ఉబ్బిన అరమోడ్పు కళ్లల్లో వ్యక్తమౌతోంది.

‘‘కూర్చోండి. ఇప్పుడే పిలుస్తాను మిమ్మల్ని’’ అని లోపలికి వెళ్లాడు. ‘‘మంచిది’’ అంటూ చిరునవ్వుతో బొజ్జ నిమురుకుంటూ సోఫాలో కూర్చున్నాడు వీరయ్య. అరగంట అయింది. అతను లోపలి తలుపులోని మఖమలు పరదాను కొద్దిగా తీసి ముఖం ఇవతలికి పెట్టి ‘‘రండి’’ అన్నాడు. వెళ్లాడు లోపలికి వీరయ్య. అంతా చీకటిగా ఉంది. కొద్దిగా వెలుతురు అద్దాల తలుపులోంచి వస్తోంది మనిషి కనబడే మాత్రం. ఒక మెత్తని కుర్చీ, దాని పక్క ఎత్తయిన స్టూలు మీద ఫ్లవర్‌వేస్, దాని నిండా అందమయిన రకరకాల కాగితాల పువ్వులు అమర్చి ఉన్నాయి. కింద కూడా అంతా పూలదుప్పటి పరచినట్టు ఉన్నది. లోపలికి వెళ్లాక కుర్చీమీద కూర్చోమన్నాడు వీరయ్యని.

వీరయ్య కూర్చున్నాక ఫొటోగ్రాఫరు ఒకటి మెషీను పెట్టెలాంటిది మూడు కాళ్ల మీద నిలబెట్టి ఆ కాళ్లలో నుండి వెనక్కు దూరాడు. దాన్ని వెనక్కు ముందుకు నెట్టి సరిగా నిలబెట్టాడు. మళ్లీ ఒకమాటు దానిలో దూరి నల్లటిగుడ్డను కప్పుకున్నాడు. వీరయ్యకు ఇదంతా ఏమిటో గారడీ విద్యలాగా అనిపించింది. గారడీవాళ్లు మొదలు ఉత్తగిన్నె చూపించి దానిలోంచి మామిడి మొలకను చూపించినట్టు చూపిస్తాడు గామాలు తన ఫొటో అనుకున్నాడు. ఫొటోగ్రాఫరు ఇవతలికి వచ్చి ‘‘నీ ముఖమే సరిగాలేదు’’ అన్నాడు కనుబొమ్మలు ముడివేసి పెదిమలు చప్పరిస్తూ.

‘‘చిత్తం. అది నాక్కూడా తెలుసు. కాని ఎట్లాగయినా’’ వీరయ్య చేతులు నలుముకుంటూ ప్రాధేయపడ్డాడు.

ఒక నిట్టూర్పు విడిచాడు ఫొటోగ్రాఫరు.

‘‘సరే. అయితే త్రీ క్వార్టర్స్‌ ఫుల్‌(ముఖంలో మూడు వంతులు కనపడేటట్టు) ఉండేలాగా చేస్తాను’’ అని అతని దగ్గరికి వచ్చి, తన చేతుల్తో అతని ముఖాన్ని పట్టుకుని ఎడమవేపు తిప్పాడు. అట్లాగే ఉండాలేమో ననుకున్నాడు వీరయ్య. ఫొటోగ్రాఫరు మళ్లా ఎడమవేపు నుండి కుడివేపు తిప్పగలిగినంత వరకు తిప్పాడు ముఖాన్ని. ఆ మెషీను వంక ముఖం వంక పరీక్షగా చూచి ‘‘అబ్బే– అస్సలు కుదరటం లేదు. ఈ తల ఏమీ బాగాలేదు. ‘‘కొంచెం నోరు తెరవండి’’ తెరబోతుంటే, ఆ... ఆ... చాలు. మూసుకోండి కొంచెం అని ‘డైరెక్టు’ చేశాడు. ‘‘ఏదీ కొంచెం ముఖం అట్లాగే ఉంచి ఒళ్లు తిప్పండి ఇటువేపు’’. ఏమిటిరా భగవంతుడా ఈ అవస్థ అంతా అనుకుంటూ ఎంతో ప్రయత్నం మీద కిందికి బరువును తిప్పగలిగాడు.

‘‘అయ్యయ్యో! పోస్చర్‌ అంతా చెడగొట్టేశారు!!’’ అని గోలపెట్టాడు ఫొటోగ్రాఫరు. మళ్లీ కాసేపటిదాకా ఇటు తిప్పి సరిగా పెట్టాడు ముఖాన్ని.

‘‘సరే. ఇటు చూడండి దీనివేపు. కొంచెం తల పైకెత్తండి. ఆ... ఆ... చాలు. చేతులు మోకాళ్ల మీద పెట్టుకోండి. తల వొంచకుండా నడుము ముడతలు పడకుండా సరిగా నిలబెట్టండి.’’

వీరయ్య షావుకారికి అరికాలిమంట నెత్తికెక్కింది. ఫొటో లేకుంటే పీడ పోయింది! ఈ వెధవ అవస్థంతా అనుకొన్నాడు. కాని ఇహ ఇంత కష్టపడి ఒక్క నిమిషం ఓపిక పడితే మంచిదని అతను చెప్పినట్టల్లా అమలు పెట్టాడు.

‘‘ఆ, సరే, బాగుంది’’ అని మళ్లీ దగ్గరికొచ్చి సరిచేశాడు. ‘‘ఇహ కదలకండి’’. ధోవతి అంచు నుండి చూసి ఇవతలికి వచ్చి ‘‘అయిపోయింది. అయినా సంతృప్తికరంగా కుదరలేదు. మీ ముఖం అంత ప్రపోర్షనేటుగా లేదు’’ అన్నాడు.

వీరయ్యకు కోపం వచ్చింది కూడా. ‘‘వచ్చినప్పటి నుండి ముఖం బాగాలేదు, ముక్కు బాగాలేదనటమే. మెడలన్నీ నొప్పేటట్టు వంకరటింకరగా ఈ ఇష్టం వచ్చినట్టు తిప్పటమే గాని ఫొటో లేదు పాడు లేదు. మంచో చెడ్డో ఇక్కడికి నలభయి ఏళ్లు గడిచిపోయాయి. నా ముఖంతో తగాదా నీకే వచ్చింది. నీ ముఖం నీ మెషీనులో పట్టకపోతే’’ అంటూ లేచాడు. ఒక్క వెలుగు వెలిగింది. కళ్లు మిరుమిట్లు గొలిపేటట్లు ఫొటోగ్రాఫరు చిరునవ్వు నవ్వి, ‘‘మంచి పట్టులో తీశాను’’ అన్నాడు. ‘‘ఏమిటీ ఇట్లాగేనా?’’ అని నోరు తెరిచాడు సెట్టి.

‘‘ఏదీ చూడనియ్యి నన్ను.’’

‘‘ఇప్పుడే ఎక్కడా? నెగెటివు చేశాక కాని రాదు. శుక్రవారం రండి’’ అన్నాడు.

’ ’ ’

శుక్రవారం వెళ్లాడు వీరయ్య. లోపలికి పిలిచాడు ఫొటోగ్రాఫరు. చాల సీరియస్‌గా కాగితం మడత విప్పి లోపలి ప్రూఫును చూపెట్టాడు.

‘‘నేనేనా?’’ అన్నాడు షావుకారు.

‘‘అవును’’ అన్నాడు ఫొటోగ్రాఫరు సాలోచనగా.

వీరయ్య పరీక్షగా చూస్తో ‘‘ఈ కళ్లు నావిలా లేవేం?’’

‘‘అవా? నేను రీటచ్‌ చేశాను. బాగా రాలే?’’

‘‘ఆహా? నా కనుబొమలు ఇట్లా లేవు.’’

‘‘అవును లేవు. కళ్ల కనుగుణ్యంగా ఉండాలని కనుబొమ్మలను కూడా కాస్త మార్చాను. కళ్ల మీద అన్ని వెంట్రుకలంటే ఏం బాగుంటాయని? యూరపులో సన్న కనుబొమ్మలే ఫాషను.’’

‘‘అట్లాగా?’’ అన్నాడు వీరయ్య.

‘‘అందుకని– మా దగ్గర సైన్సులో సల్ఫైడు ద్వారా కొత్త కనుబొమలను వేసే విధానం ఉంది. దానితో ఆ వెంట్రుకలన్నీ ఊడదీసి ఎన్ని ఉంటే బాగుంటుందో అన్నే ఉంచాను’’ అన్నాడు ఫొటోగ్రాఫరు.

‘‘ఈ నోరేవిటి?’’ అన్నాడు వీరయ్య తననంతా మార్చేశాడన్న కోపంతో. ‘‘ఇది నాది కాదా?’’

‘‘నీ నోరు మరీ కిందికి ఉందని కొంచెం ఎత్తు లేపాను.’’

‘‘ఈ చెవులు మట్టుకు నావిలాగా ఉన్నాయి.’’

‘‘అవును. కాని అది కూడా సరిచెయ్యాలి. సల్ఫైడు అని ఉంది. దానితో పూర్తిగా చెవులు తీసేయటానికి వీలుంది. చూసి చెప్తాను.’’

షావుకారుకి కళ్లనీళ్ల పర్యంతం అయింది. ఇహ ఆగలేకపోయాడు.

‘‘ఏడిశావు. నీ మొహం! నా ఫొటో తియ్యమని నీ దగ్గరకు వస్తే కండ్లు పీకేసి, కనుబొమ్మలు నరికేసి, పండ్లూడదీసి నా రూపమే లేకుండా చేశావు. నేను చస్తే నావాళ్ల దగ్గర నా ఫొటో ఉండాలనుకుంటే ఈ మారురూపు తీసికెళ్లి ఏం చేసుకోను! దీన్ని సల్ఫేడులోనో డల్ఫేడులోనో ముంచుకొని నీ స్నేహితులకు చూపెట్టుకో’’ అని స్టూడియోలోంచి వెళ్లిపోయాడు వీరయ్య.


(సాక్షి సాహిత్యం; 18 ఫిబ్రవరి 2019)

 

Friday, October 30, 2026

సెల్ఫ్‌ హెల్ప్‌ గురు


డేల్‌ కార్నెగీ
24 Nov 1888 - 1 Nov 1955


 సెల్ఫ్‌ హెల్ప్‌ గురు


‘నేర్చుకోవడం అనేది అంత ప్రధానం కాదు; నేర్చుకుంటుండగా నువ్వెలాంటి మనిషివి తయారవుతావన్నది అంతకంటే ముఖ్యం’ అంటాడు డేల్‌ కార్నెగీ. ఇరవయ్యో శతాబ్దపు తొలి అర్ధభాగంలో వ్యక్తిత్వ వికాసానికి తనదైన బాట పరిచిన కార్నెగీ తరచూ ఇలా చెప్పేవాడు: ‘నిన్ను నువ్వు ఇలా ప్రశ్నించుకో: నాకు ఇంతకంటే చెడు ఏం జరగ్గలుగుతుంది? ఆ చెడును అంగీకరించడానికి సిద్ధపడు. ఆ చెడునుంచి మెరుగవడానికి ప్రయత్నించు’.

వ్యక్తిగతంగా కూడా డేల్‌ కార్నెగీ చాలా చెడ్డ పరిస్థితుల్లోంచే మెరుగవుతూ వచ్చాడు. ఈ భవిష్యత్‌ ‘సెల్ఫ్‌ హెల్ప్‌ గురు’... అమెరికాలో 1888 నవంబర్‌ 24న పేద రైతుకుటుంబంలో జన్మించాడు. వాళ్ల ఊరిని పక్కనున్న నది ఎప్పుడూ వరదల్తో ముంచెత్తేది. దానివల్ల కరువు ఉత్పన్నమయ్యేది. అప్పుల భారంతో వాళ్ల నాన్న ఒక దశలో ఆత్మహత్యకు కూడా సిద్ధపడ్డాడు. ‘సిగ్గుపడే పరిస్థితుల్లోకి నెట్టిన’ పేదరికాన్ని చిన్నారి డేల్‌ ఈసడించుకునేవాడు. అయితే అంతటి విపత్కర కాలంలోనూ సంసారాన్ని ఈదడానికి ధైర్యంగా నిలబడిన వాళ్ల అమ్మ వ్యక్తిత్వం అతడిని ముగ్ధుడిని చేసేది.

బడికి గుర్రం మీద వెళ్లేవాడు డేల్‌. ఫీజులేని చోట చదివేవాడు. చదువుకుంటూ పొలం పనులు చేసేవాడు. ఆవుల పాలు పిండటానికి ఉదయం నాలుగింటికి లేచేవాడు. కాలేజీలో చదువుతున్నప్పుడు ఒకమ్మాయిని ప్రేమించానని చెబితే, ఆమె తిరస్కరించింది. దీనికి కచ్చితంగా తన పేదరికమే కారణమని బలంగా విశ్వసించాడు. తాను ఎప్పటికైనా ధనవంతుడినీ, గొప్పవాడినీ కావాలనీ గట్టిగా శపథం చేసుకున్నాడు. కాలం దాన్ని నిజం చేసింది కూడా!

భుక్తి కోసం డేల్‌ కార్నెగీ కొన్నాళ్లు సేల్స్‌మన్‌గా పనిచేశాడు. మరికొన్నాళ్లు నటుడిగా ప్రయత్నించాడు. కొన్నిరోజులు పాఠాలు చెప్పాడు. అయితే, స్టేజీ మీద మాట్లాడాలంటే అందరూ భయపడటాన్ని గమనించిన కార్నెగీకి ‘పబ్లిక్‌ స్పీకింగ్‌’లోనే కెరీర్‌ కనబడింది. ‘ఎప్పుడూ మూడు ఉపన్యాసాలుంటాయి: నువ్వు సాధన చేసింది; నువ్వు ఇచ్చింది; నువ్వు ఇచ్చివుంటే బాగుండేదనుకున్నది’.

తొలినాళ్లలో రాబడిలో 80 శాతం యజమానికి ఇచ్చే ఒప్పందం మీద ఒక హాల్‌ను అద్దెకు తీసుకున్నాడు. వికాస పాఠాలు బోధించడం మొదలుపెట్టాడు. ‘ఎదుటివారిని విమర్శించేముందు నీ లోపాల గురించి మాట్లాడు’. ‘మెరుగైనది ఎంత చిన్నదైనా అభినందించు; ప్రతి మెరుగైనదాన్నీ అభినందించు’. ‘నీదే తప్పయితే వెంటనే ఒప్పుకో; దృఢంగా ఒప్పుకో’. ‘మంచి శ్రోతవు కా; ఎదుటివారిని తమగురించి చెప్పుకునేలా ప్రోత్సహించు’. ‘వాదనలోంచి బయటపడే ఉచితమైన మార్గం ఏమిటంటే, అది లేకుండా చేసుకోవడమే!’

విద్యార్థులు, ఉద్యోగార్థులు, వ్యాపారులు, సంసారులు అన్న తేడాలేకుండా ఆయన తరగతులకు హాజరయ్యేవారు. వాళ్లను వాళ్లతోనే తమ సమస్యలకు పరిష్కారాలు వెతికించేవాడు. ‘ఈ ప్రశ్నలన్నింటికీ జవాబులు రాసుకో: సమస్య ఏమిటి? ఆ సమస్యకు కారణాలేమిటి? ఆ సమస్యకు ఉండదగిన పరిష్కారాలేమిటి? ఉన్నవాటిల్లో అత్యుత్తమ పరిష్కారం ఏమిటి?’ ‘అన్ని వాస్తవాలనీ సేకరించు; వాస్తవాలన్నింటినీ బేరీజు వేసుకుని ఒక నిర్ణయానికి రా; ఒక్కసారి నిర్ణయం తీసుకున్న తర్వాత, దానికనుగుణంగా నడుచుకో!’

కార్నెగీ వార్తాపత్రికలకు కాలమ్స్‌ రాసేవాడు. రేడియోలో షో నిర్వహించేవాడు. బాధల్ని అధిగమించడానికి సగటు సూత్రాన్ని ఉపయోగించమనేవాడు. అలాగే, తొలగించలేనిదానికి అంగీకారమే శరణ్యం అని చెప్పేవాడు. ఇవన్నీ తన సొంత ఆలోచనలేమీ కాదనీ, సోక్రటీస్, చెస్టర్‌ఫీల్డ్, జీసస్‌ నుంచి అరువు తెచ్చుకున్నవేననీ అనేవాడు. ‘అవే నచ్చకపోతే మరింక ఎవరివి వాడతావు?’

ఆయన పాఠాల్లో కొన్నింటిని క్రోఢీకరించి, ‘పబ్లిక్‌ స్పీకింగ్‌: ఎ ప్రాక్టికల్‌ కోర్స్‌ ఫర్‌ బిజినెస్‌మెన్‌’ వెలువరించాడు. అయితే, కార్నెగీ పేరును ఖండం దాటించిన పుస్తకం మాత్రం ‘హౌ టు విన్‌ ఫ్రెండ్స్‌ అండ్‌ ఇన్‌ఫ్లూయెన్స్‌ పీపుల్‌’ (1937). దానికి ముందు ‘ది ఆర్ట్‌ ఆఫ్‌ గెటింగ్‌ అలాంగ్‌ విత్‌ పీపుల్‌’ అని పేరు పెట్టాడాయన. ప్రచురణకర్తల్ని ఆ టైటిల్‌ ఆకర్షించలేదు. పేరు మార్చి, విషయం చేర్చి, మళ్లీ ఇచ్చాడు. అయితే, గట్టిగా 30,000 కాపీలు పోతుందనుకున్నది, నెల లోపలే 3,33,000 ప్రతులు అమ్ముడుపోయింది. ‘ప్రపంచంలో అత్యంత ఆశ్చర్యచకితుణ్ని’ అన్నాడు ఇంటర్వ్యూకు వచ్చిన విలేఖరితో. తర్వాత కోటిన్నర కాపీలు అమ్ముడుపోయింది. వివిధ భాషల్లోకి అనువాదమైంది.
 
1948లో ‘హౌ టు స్టాప్‌ వరీయింగ్‌ అండ్‌ స్టార్ట్‌ లివింగ్‌’ ప్రచురించాడు. ఆయన మొత్తం బోధనల్లోని సారాంశం ఇలా ఉంటుంది: ‘విమర్శ, నింద, ఫిర్యాదు తగవు’. ‘నిజాయితీగా ప్రశంసించు’. ‘నవ్వు’. ‘ఇతరుల మీద మనఃపూర్వక ఆసక్తిని చూపించు’. ‘ఇతరుల్ని అనుకరించకు’. ‘ఇతరులకోసం సంతోషాన్ని సృష్టించు’. ‘నీ కష్టాల్ని కాదు, నీ వరాల్ని లెక్కించుకో’. ‘పనిలోనే విశ్రాంతి తీసుకోవడం ఎలాగో నేర్చుకో’. ‘వాటి ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పనుల్ని పూర్తిచేయి’. ‘నిన్ను నువ్వు కనుక్కో; నీలా ఉండు; ఈ భూమ్మీద నిన్ను పోలిన మనిషి మరొకరు లేరని గుర్తుంచుకో’. ఆయన చెప్పినవన్నీ మరెక్కడైనా విన్నట్టనిపిస్తోందా? అదే కార్నెగీ గొప్పతనం!

(సాక్షి ఫన్‌డే; 23 నవంబర్‌ 2014)
––––––––––––––––––––––

పీఎస్‌:
డేల్‌ కార్నెగీ అన్నప్పుడల్లా నాకెందుకో హిచ్‌కాక్‌ ముఖం గుర్తొస్తుంది:–)