హిందూకు 50 నాకు 25?

హిందూకు 50

నాకు 25?

నిన్న (3rd Sep) పొద్దున్నే హిందూతోపాటు ఓ కట్ట పేపర్లొస్తే, ఇంకేదైనా పేపర్‌ పొరపాటుగా వేశారేమో అనుకున్నా. కాదు, మూడు అదనపు సప్లిమెంట్లూ వాళ్లవే. హిందూ హైదరాబాద్‌ ఎడిషన్‌ ప్రారంభమై(సెప్టెంబర్‌ 3, 1976) 50 ఏళ్లు పూర్తయిందట! ఏడాది ఇటూఅటుగా అది నా వయసు. మహానుభావులంతా సెప్టెంబర్‌లోనే జన్మెత్తుతారని తెలుసుగా! కానీ హిందూ పాఠకుడిగా, బహుశా నాకు 25 ఏళ్లు వచ్చివుంటాయి. అంటే దాన్ని సిద్దిపేటలో డిగ్రీ చదువుతున్నప్పుడు ఏ టీ స్టాల్లోనో అటూయిటూ తిప్పడంలా కాకుండా, కొంటూ చదవడానికి అన్నేళ్లు.

కాంపిటీటివ్‌ పరీక్షల్లో విజయం సాధించాలంటే చదవాల్సిన జాబితాలో హిందూ పేరు వస్తుండటం అప్పుడప్పుడే చూస్తున్నా. విద్యార్థులుగా సహజంగానే చాలామంది అప్పటికివుండే రెండు ఆసక్తులు– అటు క్లాసిఫైడ్స్‌ కోసం, ఇటు సినిమాల కోసం– డీసీని ప్రిఫర్‌ చేస్తుండేవాళ్లు. నేనూ కొన్నాళ్లు చదివాను గానీ, దాన్ని కంటిన్యూ చేయలేదు. టైమ్స్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా కూడా నాకెందుకో పెద్దగా ఆనలేదు. వాటి మేకప్‌ ఎందుకో నాకు సెట్‌ కాలేదు. కానీ హిందూను చూశాక, ఇది నాకు తగినదనిపించింది. చూడటానికి హాయిగా ఉంటుంది. ఇంక అది అలా కంటిన్యూ అవుతోంది. నాకు లేఅవుట్‌ నీటుగా దీర్ఘచతురస్రాలు, చతురస్రాలుగా మాత్రమే కనబడాలి. అలా లేకపోతే నేను చదవలేను.

నేను జర్నలిజంలో చేరేనాటికి కూడా హిందూ బ్లాక్‌ అండ్‌ వైట్‌లోనే వచ్చేది. లేదా ఫ్రంట్‌ పేజీలో ఒక ప్రత్యేకమైన ఫొటో వరకు బ్లాక్‌ అండ్‌ వైట్‌లో వేసేవాళ్లో! రాజకీయాలకు సంబంధం లేని ఒక హ్యూమన్‌ ఎసెన్స్‌ ఫొటో లాంటిది. నా బ్యాచ్‌మేట్‌ రవితో అబ్దుల్లాపూర్‌మెట్‌ నుండి రామోజీ ఫిలింసిటీ వైపు నడుచుకుంటూ వెళ్తూ, రేపు వీళ్లు ఏం ఫొటో వేస్తారా అని మాట్లాడుకున్నది నా తొలినాళ్ల హిందూకూ, ఇప్పుడు లేని రవికీ సంబంధించిన ఉమ్మడి జ్ఞాపకం. హిందూలో ఫొటోలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడమే కాకుండా, వాళ్ల పేర్లు కూడా ఇస్తారు కాబట్టి, పి.వి.శివకుమార్‌ నుంచి ‘మొదలుపెట్టి’ ఇప్పటి నగర గోపాల్‌దాకా అందులోని ప్రతీ ఫొటోగ్రాఫర్‌ పేరు తెలుసు. వైజాగ్‌ నుంచి వచ్చిందంటే అది కె.ఆర్‌. దీపక్‌. జమ్ము కశ్మీర్‌ నుంచయితే నిస్సార్‌ అహ్మద్‌. ఇక రిపోర్టర్లు ప్రవీణ్‌ స్వామి నుంచి శివ్‌ సహాయ్‌ సింగ్‌ దాకా; నిస్తులా హెబ్బర్‌ నుంచి ప్రబాలికా ఎం. బోరా దాకా... హిందూవాళ్లంటే అంతెత్తు మనుషులేమో అనుకోవడం!

(కరుణానిధి చనిపోయినప్పుడు వచ్చిన మూడు నాలుగు నివాళి వ్యాసాల్లో ఒక పీస్ ఉంటుంది. చిన్నది. కానీ అది ఎంత చిక్కగా ఉంటుందంటే ఇంత ముక్కలో ఇంత చెప్పొచ్చా అనిపించింది. ఎవరో సురేశ్ నంబత్ అని కొత్తాయన రాశాడనుకున్నా. తీరా చూస్తే ఆయన ఎడిటర్ అయ్యాడు తర్వాత.)

ఒక తీపిచేదు జ్ఞాపకం ఏమిటంటే, హిందూకు కొనసాగింపుగా కొన్ని రోజులు ఫ్రంట్‌లైన్‌ ‘కొని’ చదివేవాడిని. టి.కె.రాజలక్ష్మి, ప్రఫుల్‌ బిద్వాయ్, ఎ.జి.నూరానీ, జయతి ఘోష్‌ లాంటి పేర్లు అలా తెలుసు. కానీ అందులో చదవడానికి ఎంత మెటీరియల్‌ ఉండేదంటే, ఒక ఇష్యూ అయిపోయేసరికి ఇంకో ఇష్యూ రెడీగా ఉండేది. అంటే, అప్పట్లో ప్రతీ పేజీ చదవాలన్నంత చాదస్తం ఉండేది. ఈ పట్టింపు వల్ల దీన్ని కాదని నాకు నచ్చే ఇంకో పుస్తకం చదవడానికి వీలు లేకపోయేది. ఇంక దీన్ని మానేయడం తప్ప మార్గం లేదని వదిలించేసుకున్నాను. అలా ఒక పది పదిహేనేళ్లు దానికి దూరమైపోయి, మళ్లీ ఓ ఏడాదిగా డిజిటల్‌ వరకు, ముఖ్యంగా అనసూయ ముఖర్జీ, ఆనంద్‌ మిశ్రా, జినయ్‌ జోస్‌ పి. రాసే న్యూస్‌లెటర్స్‌ వరకు చదువుతున్నా. Jinoy Jose P నా ఇటీవలి అబ్బురం!

(Posted on FB on 4th September 2026)

‘వీరయ్య గారి ఫొటో’

 

నందగిరి ఇందిరాదేవి

నందగిరి ఇందిరాదేవి కథ ‘వీరయ్య గారి ఫొటో’ పూర్తిపాఠం ఇది. తొలి ప్రచురణ: 1941. ఇది ఆంగ్ల రచయిత స్టీఫెన్‌ లీకాక్‌(1869–1944) రచన ‘విత్‌ ద ఫొటోగ్రాఫర్‌’కు అనుసరణ. హన్మకొండలో పుట్టి హైదరాబాద్‌లో స్థిరపడిన ఇందిరాదేవి తెలంగాణ తొలితరం రచయిత్రి. ఆమె జీవితకాలం: 22 సెప్టెంబర్‌ 1919 – 22 జనవరి 2007. ఆమె కథల్ని 2018లో తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమి ప్రచురించింది. 

 ––––

ఇక్కడ అన్నీ మార్చబడును!

‘‘నా ఫొటో తియ్యాలి’’ అన్నాడు వీరయ్య స్టూడియోలో అడుగు పెడుతూ. వీరయ్య తన ఫొటో తీయించుకోవాలని చాలా రోజుల నుండి ఉబలాటపడ్డాడు కాని ఎప్పుడూ వీలుపడలేదు. ఎంతో ఉత్సాహంగా వెళ్లాడు అవాళ ఆ సాయంత్రానికి కొట్టును గుమస్తాకు నమ్మి.

‘‘సరే’’ నన్నాడు జర్మనీకి వెళ్లి ప్రత్యేకంగా ఈ ఆర్టులో ప్రవీణుడై వచ్చిన ఫొటోగ్రాఫరు. కళ్లకు అద్దాలు, ఫుల్‌సూటు మీద ఉన్నాడు మనిషి. అతని ఫొటోగ్రఫీ సైన్సు అంతా సిగరెట్టు పొగలో ఉబ్బిన అరమోడ్పు కళ్లల్లో వ్యక్తమౌతోంది.

‘‘కూర్చోండి. ఇప్పుడే పిలుస్తాను మిమ్మల్ని’’ అని లోపలికి వెళ్లాడు. ‘‘మంచిది’’ అంటూ చిరునవ్వుతో బొజ్జ నిమురుకుంటూ సోఫాలో కూర్చున్నాడు వీరయ్య. అరగంట అయింది. అతను లోపలి తలుపులోని మఖమలు పరదాను కొద్దిగా తీసి ముఖం ఇవతలికి పెట్టి ‘‘రండి’’ అన్నాడు. వెళ్లాడు లోపలికి వీరయ్య. అంతా చీకటిగా ఉంది. కొద్దిగా వెలుతురు అద్దాల తలుపులోంచి వస్తోంది మనిషి కనబడే మాత్రం. ఒక మెత్తని కుర్చీ, దాని పక్క ఎత్తయిన స్టూలు మీద ఫ్లవర్‌వేస్, దాని నిండా అందమయిన రకరకాల కాగితాల పువ్వులు అమర్చి ఉన్నాయి. కింద కూడా అంతా పూలదుప్పటి పరచినట్టు ఉన్నది. లోపలికి వెళ్లాక కుర్చీమీద కూర్చోమన్నాడు వీరయ్యని.

వీరయ్య కూర్చున్నాక ఫొటోగ్రాఫరు ఒకటి మెషీను పెట్టెలాంటిది మూడు కాళ్ల మీద నిలబెట్టి ఆ కాళ్లలో నుండి వెనక్కు దూరాడు. దాన్ని వెనక్కు ముందుకు నెట్టి సరిగా నిలబెట్టాడు. మళ్లీ ఒకమాటు దానిలో దూరి నల్లటిగుడ్డను కప్పుకున్నాడు. వీరయ్యకు ఇదంతా ఏమిటో గారడీ విద్యలాగా అనిపించింది. గారడీవాళ్లు మొదలు ఉత్తగిన్నె చూపించి దానిలోంచి మామిడి మొలకను చూపించినట్టు చూపిస్తాడు గామాలు తన ఫొటో అనుకున్నాడు. ఫొటోగ్రాఫరు ఇవతలికి వచ్చి ‘‘నీ ముఖమే సరిగాలేదు’’ అన్నాడు కనుబొమ్మలు ముడివేసి పెదిమలు చప్పరిస్తూ.

‘‘చిత్తం. అది నాక్కూడా తెలుసు. కాని ఎట్లాగయినా’’ వీరయ్య చేతులు నలుముకుంటూ ప్రాధేయపడ్డాడు.

ఒక నిట్టూర్పు విడిచాడు ఫొటోగ్రాఫరు.

‘‘సరే. అయితే త్రీ క్వార్టర్స్‌ ఫుల్‌(ముఖంలో మూడు వంతులు కనపడేటట్టు) ఉండేలాగా చేస్తాను’’ అని అతని దగ్గరికి వచ్చి, తన చేతుల్తో అతని ముఖాన్ని పట్టుకుని ఎడమవేపు తిప్పాడు. అట్లాగే ఉండాలేమో ననుకున్నాడు వీరయ్య. ఫొటోగ్రాఫరు మళ్లా ఎడమవేపు నుండి కుడివేపు తిప్పగలిగినంత వరకు తిప్పాడు ముఖాన్ని. ఆ మెషీను వంక ముఖం వంక పరీక్షగా చూచి ‘‘అబ్బే– అస్సలు కుదరటం లేదు. ఈ తల ఏమీ బాగాలేదు. ‘‘కొంచెం నోరు తెరవండి’’ తెరబోతుంటే, ఆ... ఆ... చాలు. మూసుకోండి కొంచెం అని ‘డైరెక్టు’ చేశాడు. ‘‘ఏదీ కొంచెం ముఖం అట్లాగే ఉంచి ఒళ్లు తిప్పండి ఇటువేపు’’. ఏమిటిరా భగవంతుడా ఈ అవస్థ అంతా అనుకుంటూ ఎంతో ప్రయత్నం మీద కిందికి బరువును తిప్పగలిగాడు.

‘‘అయ్యయ్యో! పోస్చర్‌ అంతా చెడగొట్టేశారు!!’’ అని గోలపెట్టాడు ఫొటోగ్రాఫరు. మళ్లీ కాసేపటిదాకా ఇటు తిప్పి సరిగా పెట్టాడు ముఖాన్ని.

‘‘సరే. ఇటు చూడండి దీనివేపు. కొంచెం తల పైకెత్తండి. ఆ... ఆ... చాలు. చేతులు మోకాళ్ల మీద పెట్టుకోండి. తల వొంచకుండా నడుము ముడతలు పడకుండా సరిగా నిలబెట్టండి.’’

వీరయ్య షావుకారికి అరికాలిమంట నెత్తికెక్కింది. ఫొటో లేకుంటే పీడ పోయింది! ఈ వెధవ అవస్థంతా అనుకొన్నాడు. కాని ఇహ ఇంత కష్టపడి ఒక్క నిమిషం ఓపిక పడితే మంచిదని అతను చెప్పినట్టల్లా అమలు పెట్టాడు.

‘‘ఆ, సరే, బాగుంది’’ అని మళ్లీ దగ్గరికొచ్చి సరిచేశాడు. ‘‘ఇహ కదలకండి’’. ధోవతి అంచు నుండి చూసి ఇవతలికి వచ్చి ‘‘అయిపోయింది. అయినా సంతృప్తికరంగా కుదరలేదు. మీ ముఖం అంత ప్రపోర్షనేటుగా లేదు’’ అన్నాడు.

వీరయ్యకు కోపం వచ్చింది కూడా. ‘‘వచ్చినప్పటి నుండి ముఖం బాగాలేదు, ముక్కు బాగాలేదనటమే. మెడలన్నీ నొప్పేటట్టు వంకరటింకరగా ఈ ఇష్టం వచ్చినట్టు తిప్పటమే గాని ఫొటో లేదు పాడు లేదు. మంచో చెడ్డో ఇక్కడికి నలభయి ఏళ్లు గడిచిపోయాయి. నా ముఖంతో తగాదా నీకే వచ్చింది. నీ ముఖం నీ మెషీనులో పట్టకపోతే’’ అంటూ లేచాడు. ఒక్క వెలుగు వెలిగింది. కళ్లు మిరుమిట్లు గొలిపేటట్లు ఫొటోగ్రాఫరు చిరునవ్వు నవ్వి, ‘‘మంచి పట్టులో తీశాను’’ అన్నాడు. ‘‘ఏమిటీ ఇట్లాగేనా?’’ అని నోరు తెరిచాడు సెట్టి.

‘‘ఏదీ చూడనియ్యి నన్ను.’’

‘‘ఇప్పుడే ఎక్కడా? నెగెటివు చేశాక కాని రాదు. శుక్రవారం రండి’’ అన్నాడు.

’ ’ ’

శుక్రవారం వెళ్లాడు వీరయ్య. లోపలికి పిలిచాడు ఫొటోగ్రాఫరు. చాల సీరియస్‌గా కాగితం మడత విప్పి లోపలి ప్రూఫును చూపెట్టాడు.

‘‘నేనేనా?’’ అన్నాడు షావుకారు.

‘‘అవును’’ అన్నాడు ఫొటోగ్రాఫరు సాలోచనగా.

వీరయ్య పరీక్షగా చూస్తో ‘‘ఈ కళ్లు నావిలా లేవేం?’’

‘‘అవా? నేను రీటచ్‌ చేశాను. బాగా రాలే?’’

‘‘ఆహా? నా కనుబొమలు ఇట్లా లేవు.’’

‘‘అవును లేవు. కళ్ల కనుగుణ్యంగా ఉండాలని కనుబొమ్మలను కూడా కాస్త మార్చాను. కళ్ల మీద అన్ని వెంట్రుకలంటే ఏం బాగుంటాయని? యూరపులో సన్న కనుబొమ్మలే ఫాషను.’’

‘‘అట్లాగా?’’ అన్నాడు వీరయ్య.

‘‘అందుకని– మా దగ్గర సైన్సులో సల్ఫైడు ద్వారా కొత్త కనుబొమలను వేసే విధానం ఉంది. దానితో ఆ వెంట్రుకలన్నీ ఊడదీసి ఎన్ని ఉంటే బాగుంటుందో అన్నే ఉంచాను’’ అన్నాడు ఫొటోగ్రాఫరు.

‘‘ఈ నోరేవిటి?’’ అన్నాడు వీరయ్య తననంతా మార్చేశాడన్న కోపంతో. ‘‘ఇది నాది కాదా?’’

‘‘నీ నోరు మరీ కిందికి ఉందని కొంచెం ఎత్తు లేపాను.’’

‘‘ఈ చెవులు మట్టుకు నావిలాగా ఉన్నాయి.’’

‘‘అవును. కాని అది కూడా సరిచెయ్యాలి. సల్ఫైడు అని ఉంది. దానితో పూర్తిగా చెవులు తీసేయటానికి వీలుంది. చూసి చెప్తాను.’’

షావుకారుకి కళ్లనీళ్ల పర్యంతం అయింది. ఇహ ఆగలేకపోయాడు.

‘‘ఏడిశావు. నీ మొహం! నా ఫొటో తియ్యమని నీ దగ్గరకు వస్తే కండ్లు పీకేసి, కనుబొమ్మలు నరికేసి, పండ్లూడదీసి నా రూపమే లేకుండా చేశావు. నేను చస్తే నావాళ్ల దగ్గర నా ఫొటో ఉండాలనుకుంటే ఈ మారురూపు తీసికెళ్లి ఏం చేసుకోను! దీన్ని సల్ఫేడులోనో డల్ఫేడులోనో ముంచుకొని నీ స్నేహితులకు చూపెట్టుకో’’ అని స్టూడియోలోంచి వెళ్లిపోయాడు వీరయ్య.

(సాక్షి సాహిత్యం; 18 ఫిబ్రవరి 2019)

 

సెల్ఫ్‌ హెల్ప్‌ గురు

డేల్‌ కార్నెగీ

24 Nov 1888 - 1 Nov 1955

 సెల్ఫ్‌ హెల్ప్‌ గురు

‘నేర్చుకోవడం అనేది అంత ప్రధానం కాదు; నేర్చుకుంటుండగా నువ్వెలాంటి మనిషివి తయారవుతావన్నది అంతకంటే ముఖ్యం’ అంటాడు డేల్‌ కార్నెగీ. ఇరవయ్యో శతాబ్దపు తొలి అర్ధభాగంలో వ్యక్తిత్వ వికాసానికి తనదైన బాట పరిచిన కార్నెగీ తరచూ ఇలా చెప్పేవాడు: ‘నిన్ను నువ్వు ఇలా ప్రశ్నించుకో: నాకు ఇంతకంటే చెడు ఏం జరగ్గలుగుతుంది? ఆ చెడును అంగీకరించడానికి సిద్ధపడు. ఆ చెడునుంచి మెరుగవడానికి ప్రయత్నించు’.

వ్యక్తిగతంగా కూడా డేల్‌ కార్నెగీ చాలా చెడ్డ పరిస్థితుల్లోంచే మెరుగవుతూ వచ్చాడు. ఈ భవిష్యత్‌ ‘సెల్ఫ్‌ హెల్ప్‌ గురు’... అమెరికాలో 1888 నవంబర్‌ 24న పేద రైతుకుటుంబంలో జన్మించాడు. వాళ్ల ఊరిని పక్కనున్న నది ఎప్పుడూ వరదల్తో ముంచెత్తేది. దానివల్ల కరువు ఉత్పన్నమయ్యేది. అప్పుల భారంతో వాళ్ల నాన్న ఒక దశలో ఆత్మహత్యకు కూడా సిద్ధపడ్డాడు. ‘సిగ్గుపడే పరిస్థితుల్లోకి నెట్టిన’ పేదరికాన్ని చిన్నారి డేల్‌ ఈసడించుకునేవాడు. అయితే అంతటి విపత్కర కాలంలోనూ సంసారాన్ని ఈదడానికి ధైర్యంగా నిలబడిన వాళ్ల అమ్మ వ్యక్తిత్వం అతడిని ముగ్ధుడిని చేసేది.

బడికి గుర్రం మీద వెళ్లేవాడు డేల్‌. ఫీజులేని చోట చదివేవాడు. చదువుకుంటూ పొలం పనులు చేసేవాడు. ఆవుల పాలు పిండటానికి ఉదయం నాలుగింటికి లేచేవాడు. కాలేజీలో చదువుతున్నప్పుడు ఒకమ్మాయిని ప్రేమించానని చెబితే, ఆమె తిరస్కరించింది. దీనికి కచ్చితంగా తన పేదరికమే కారణమని బలంగా విశ్వసించాడు. తాను ఎప్పటికైనా ధనవంతుడినీ, గొప్పవాడినీ కావాలనీ గట్టిగా శపథం చేసుకున్నాడు. కాలం దాన్ని నిజం చేసింది కూడా!

భుక్తి కోసం డేల్‌ కార్నెగీ కొన్నాళ్లు సేల్స్‌మన్‌గా పనిచేశాడు. మరికొన్నాళ్లు నటుడిగా ప్రయత్నించాడు. కొన్నిరోజులు పాఠాలు చెప్పాడు. అయితే, స్టేజీ మీద మాట్లాడాలంటే అందరూ భయపడటాన్ని గమనించిన కార్నెగీకి ‘పబ్లిక్‌ స్పీకింగ్‌’లోనే కెరీర్‌ కనబడింది. ‘ఎప్పుడూ మూడు ఉపన్యాసాలుంటాయి: నువ్వు సాధన చేసింది; నువ్వు ఇచ్చింది; నువ్వు ఇచ్చివుంటే బాగుండేదనుకున్నది’.

తొలినాళ్లలో రాబడిలో 80 శాతం యజమానికి ఇచ్చే ఒప్పందం మీద ఒక హాల్‌ను అద్దెకు తీసుకున్నాడు. వికాస పాఠాలు బోధించడం మొదలుపెట్టాడు. ‘ఎదుటివారిని విమర్శించేముందు నీ లోపాల గురించి మాట్లాడు’. ‘మెరుగైనది ఎంత చిన్నదైనా అభినందించు; ప్రతి మెరుగైనదాన్నీ అభినందించు’. ‘నీదే తప్పయితే వెంటనే ఒప్పుకో; దృఢంగా ఒప్పుకో’. ‘మంచి శ్రోతవు కా; ఎదుటివారిని తమగురించి చెప్పుకునేలా ప్రోత్సహించు’. ‘వాదనలోంచి బయటపడే ఉచితమైన మార్గం ఏమిటంటే, అది లేకుండా చేసుకోవడమే!’

విద్యార్థులు, ఉద్యోగార్థులు, వ్యాపారులు, సంసారులు అన్న తేడాలేకుండా ఆయన తరగతులకు హాజరయ్యేవారు. వాళ్లను వాళ్లతోనే తమ సమస్యలకు పరిష్కారాలు వెతికించేవాడు. ‘ఈ ప్రశ్నలన్నింటికీ జవాబులు రాసుకో: సమస్య ఏమిటి? ఆ సమస్యకు కారణాలేమిటి? ఆ సమస్యకు ఉండదగిన పరిష్కారాలేమిటి? ఉన్నవాటిల్లో అత్యుత్తమ పరిష్కారం ఏమిటి?’ ‘అన్ని వాస్తవాలనీ సేకరించు; వాస్తవాలన్నింటినీ బేరీజు వేసుకుని ఒక నిర్ణయానికి రా; ఒక్కసారి నిర్ణయం తీసుకున్న తర్వాత, దానికనుగుణంగా నడుచుకో!’

కార్నెగీ వార్తాపత్రికలకు కాలమ్స్‌ రాసేవాడు. రేడియోలో షో నిర్వహించేవాడు. బాధల్ని అధిగమించడానికి సగటు సూత్రాన్ని ఉపయోగించమనేవాడు. అలాగే, తొలగించలేనిదానికి అంగీకారమే శరణ్యం అని చెప్పేవాడు. ఇవన్నీ తన సొంత ఆలోచనలేమీ కాదనీ, సోక్రటీస్, చెస్టర్‌ఫీల్డ్, జీసస్‌ నుంచి అరువు తెచ్చుకున్నవేననీ అనేవాడు. ‘అవే నచ్చకపోతే మరింక ఎవరివి వాడతావు?’

ఆయన పాఠాల్లో కొన్నింటిని క్రోఢీకరించి, ‘పబ్లిక్‌ స్పీకింగ్‌: ఎ ప్రాక్టికల్‌ కోర్స్‌ ఫర్‌ బిజినెస్‌మెన్‌’ వెలువరించాడు. అయితే, కార్నెగీ పేరును ఖండం దాటించిన పుస్తకం మాత్రం ‘హౌ టు విన్‌ ఫ్రెండ్స్‌ అండ్‌ ఇన్‌ఫ్లూయెన్స్‌ పీపుల్‌’ (1937). దానికి ముందు ‘ది ఆర్ట్‌ ఆఫ్‌ గెటింగ్‌ అలాంగ్‌ విత్‌ పీపుల్‌’ అని పేరు పెట్టాడాయన. ప్రచురణకర్తల్ని ఆ టైటిల్‌ ఆకర్షించలేదు. పేరు మార్చి, విషయం చేర్చి, మళ్లీ ఇచ్చాడు. అయితే, గట్టిగా 30,000 కాపీలు పోతుందనుకున్నది, నెల లోపలే 3,33,000 ప్రతులు అమ్ముడుపోయింది. ‘ప్రపంచంలో అత్యంత ఆశ్చర్యచకితుణ్ని’ అన్నాడు ఇంటర్వ్యూకు వచ్చిన విలేఖరితో. తర్వాత కోటిన్నర కాపీలు అమ్ముడుపోయింది. వివిధ భాషల్లోకి అనువాదమైంది.

 
1948లో ‘హౌ టు స్టాప్‌ వరీయింగ్‌ అండ్‌ స్టార్ట్‌ లివింగ్‌’ ప్రచురించాడు. ఆయన మొత్తం బోధనల్లోని సారాంశం ఇలా ఉంటుంది: ‘విమర్శ, నింద, ఫిర్యాదు తగవు’. ‘నిజాయితీగా ప్రశంసించు’. ‘నవ్వు’. ‘ఇతరుల మీద మనఃపూర్వక ఆసక్తిని చూపించు’. ‘ఇతరుల్ని అనుకరించకు’. ‘ఇతరులకోసం సంతోషాన్ని సృష్టించు’. ‘నీ కష్టాల్ని కాదు, నీ వరాల్ని లెక్కించుకో’. ‘పనిలోనే విశ్రాంతి తీసుకోవడం ఎలాగో నేర్చుకో’. ‘వాటి ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పనుల్ని పూర్తిచేయి’. ‘నిన్ను నువ్వు కనుక్కో; నీలా ఉండు; ఈ భూమ్మీద నిన్ను పోలిన మనిషి మరొకరు లేరని గుర్తుంచుకో’. ఆయన చెప్పినవన్నీ మరెక్కడైనా విన్నట్టనిపిస్తోందా? అదే కార్నెగీ గొప్పతనం!

(సాక్షి ఫన్‌డే; 23 నవంబర్‌ 2014)
––––––––––––––––––––––

పీఎస్‌:

డేల్‌ కార్నెగీ అన్నప్పుడల్లా నాకెందుకో హిచ్‌కాక్‌ ముఖం గుర్తొస్తుంది:–)

 

నవరష్యా నిర్మాత

 

వ్లదీమీర్‌ లెనిన్‌

22 Apr 1870 - 21 Jan 1924

నవరష్యా నిర్మాత

వ్లదీమీర్‌ ఇల్యీచ్‌ ఉల్యనోవ్‌ అనే అసలుపేరుకన్నా తన కలంపేరుతోనే లెనిన్‌ బాగా తెలుసు. ఈ ఇరవయ్యో శతాబ్దపు ప్రముఖ రాజనీతిజ్ఞడికి మార్క్స్, ఏంగెల్స్, చెర్నీషెవ్‌స్కీలంటే ఆరాధన. మార్క్స్‌తో ప్రేమలో ఉన్నానని చెప్పేవాడు. విప్లవం కోసమే పుట్టినవాడిగా తనను తాను నమ్ముకుని, ప్రజల్ని కూడా ఆ నమ్మకంలో భాగస్వాములను చేశాడు.  
వ్యాయామం, ఈత, సైక్లింగ్, షూటింగ్‌లతోపాటుగా పర్వతాలను ఎక్కడంలోనూ లెనిన్‌ ఆనందం అనుభవించేవాడు. తీవ్రమైన భావోద్వేగాలున్న లెనిన్‌కు జారిస్టులంటే మంట; వాళ్లను కమ్యూనిజపు కాళ్లకిందకు తేలేకపోతే సామాన్య ప్రజానీకానికి ఆనందం ఎలాగ?

విప్లవ పరిస్థితులు లేకుండా ఎంత తీవ్రమైన ఉపన్యాసాలిచ్చినా విప్లవం రాదని లెనిన్‌కు తెలుసు. సందర్భం వచ్చినప్పుడు విప్లవ పదార్థాలన్నీ ఒకచోట చేరతాయి. సమయం రాగానే కుతకుతా పొంగుతూ విప్లవం తన్నుకొని బయటకు వస్తుంది. అదొక మాయ!

ఇలాంటి రాడికల్‌ భావజాలానికి ప్రతిఫలంగా సైబీరియా మంచుగడ్డల్లో శిక్ష అనుభవించాడు లెనిన్‌. మొదటి ప్రపంచయుద్ధం తర్వాత మార్పుకు సిద్ధంగా ఉంది రష్యా! ఇదే తగిన సమయం! బోల్ష్‌విక్‌ విప్లవం(1917) ఇప్పుడు కాక మరెప్పుడు?

లెనిన్‌కు శుభ్రంగా ఉండటం ఇష్టం. పనిచేసే బల్లను పద్ధతిగా సర్దుకోవడం ఇష్టం. పెన్సిల్స్‌ ఎప్పుడూ చెక్కివుండాలి, రాయడానికి రెడీగా. అలాగే మనుషులూ ఎత్తిన తుపాకుల్లా ఉండాలి, పేలడానికి సిద్ధంగా. కార్మికుల్ని ఉత్తి వర్కింగ్‌ మాసెస్‌గా కాకుండా విప్లవవీరులుగా మలచాలనీ, ప్రతి చిన్న జోడింపూ ఒక పెద్ద మానవహారం కాగలదనీ నమ్మినవాడై... కానీ ఎలా? అరవడం, రాయి విసరడం సులువు; ఆగి అర్థమయ్యేలా వివరించడం కష్టం. అందుకే వ్యాసాలు, పాంప్లెట్లు! స్టెనోగ్రాఫర్, సెక్రటరీ సాయం లేకుండా తనే సొంతంగా రాసేవాడు. సాటి కామ్రేడ్స్‌తోనూ, స్నేహితులు, ఆత్మీయులతోనూ రాతపూర్వకంగా సంభాషించేవాడు. అదంతా కలిపి ‘లెనినిజం’ కావడానికి ఆయన రాతలు ఒక్కోటి 650 పేజీల చొప్పున 54 వాల్యూములు ఉండటమే కారణం కాకపోవచ్చు. వాటన్నింటినీ ఆచరణలోకి తెచ్చిన ఆయన కార్యశూరత కూడా కారణం కావొచ్చు.

జార్లను కూల్చడానికి రక్తపాతం తప్పదు. లెనిన్‌కు అనివార్య హింస మీద విముఖత లేదు. దానికి ఆయన దగ్గర సమాధానం ఉంది. ఒక పిల్లాడికి జన్మనిచ్చేటప్పుడు తల్లికి దాదాపుగా ప్రాణం పోయినంత పనవుతుంది. రక్తపుమరకలు అంటుకుంటాయి. వేదన అనుభవిస్తుంది. పండంటి విప్లవబాబుకు జన్మనివ్వడానికి ఇవన్నీ భరించక తప్పదు!

రాసుకునేప్పుడు పూర్తి నిశ్శబ్దం కావాలి లెనిన్‌కు. రష్యాలో కూడా నిశ్శబ్ద విప్లవం పనిచేయడం ప్రారంభించింది. రష్యా తొలినాళ్ళ నూతన ఆర్థిక విధానం లెనిన్‌ ప్రవేశపెట్టినదే. ఏ అధికారికైనా చెమటోడ్చే కార్మికుడి వేతనం కన్నా ఎక్కువెందుకుండాలి! కార్మిక నియంతృత్వంలో అసలైన కమ్యూనిజానికి దారులు వేయడానికి నడుం బిగించింది ఆయనే.

లెనిన్‌ దృష్టి రష్యాకే పరిమితం కాదు. రేప్పొద్దున మొరాకో ఫ్రాన్స్‌మీద యుద్ధం ప్రకటించినా, భారత్‌ ఇంగ్లండ్‌ మీద కాలుదువ్వినా... అందులో ఎవరు ముందు దాడిచేశారన్నదానితో సంబంధం లేకుండా ప్రతి సామ్యవాదీ అణిచివేయబడ్డవారిపైపు నిలబడాలి! అదిమాత్రమే నిజమైన సామ్యవాదుల విజయం అవుతుంది.

తప్పుల్ని దిద్దుకుంటూ, నిరంతరం నేర్చుకుంటూ, వర్గాలు అంతరించి, భుజాలు కలుపుకుని, మనుషులూ మనుషులూ దేశాలూ దేశాలూ ఏకమై సమానమై... లెనిన్‌ కలలు గొప్పవి!

(సాక్షి ఫన్‌డే; 20 ఏప్రిల్‌ 2014)
––––––––––––––––––––––

ప్రపంచ ‘వేగానికి’ కారకుడు

జాన్‌ బాయ్డ్‌ డన్‌లప్‌

5 Feb 1840 - 23 Oct 1921

 ప్రపంచ ‘వేగానికి’ కారకుడు

మానవ చరిత్రలో ‘చక్రం’ ఆవిష్కరణ తెచ్చిన పురోగతి మామూలుది కాదు! జీవితపు వేగాన్ని చక్రం ప్రభావితం చేసింది. ఆలాంటి చక్రం ఎన్నో చక్రాలుగా బహుముఖీనంగా విస్తరించింది. ఆ చక్రానికి కొనసాగింపయిన ‘టైరు’ ప్రవేశంతో రవాణావ్యవస్థ చాలాముందుకు లంఘించింది.

అయితే, ఒక కన్నతండ్రి ప్రేమకూ, ఇప్పటి ఆధునిక టైరు రూపకల్పనకూ సంబంధం ఉంది! జాన్‌ బాయ్డ్‌ డన్‌లప్‌ తన కొడుకు సమస్యను పరిష్కరించడం కోసం చేసిన సృజన... రవాణావ్యవస్థ రూపురేఖల్ని మార్చేసింది.

స్కాట్లాండ్‌లో 1840 ఫిబ్రవరి 5న జన్మించాడు జాన్‌ బాయ్డ్‌ డన్‌లప్‌. ఎడింబరో విశ్వవిద్యాలయంలో చదివాడు. వృత్తిరీత్యా వెటర్నరీ సర్జన్‌. కొన్నాళ్ల ప్రాక్టీస్‌ తర్వాత ఆయన కుటుంబం స్కాట్లాండ్‌ నుంచి ఐర్లాండ్‌లోని బెల్‌ఫాస్ట్‌ నగరానికి తరలివచ్చింది.

బెల్‌ఫాస్ట్‌లో రోడ్లు కంకరతేలి ఉండటం, వాటిమీద కొడుకు తన ట్రైసైకిల్‌ను నడపడానికి తిప్పలు పడుతుండటం గమనించాడు డన్‌లప్‌. ట్రైసైకిల్‌ అంటే ఇప్పటి పిల్లల ఆటసైకిల్లాంటిది కాదు. పెద్దవాళ్లు కూడా తొక్కుకుంటూ వెళ్లేదే! అప్పటి చక్రాలు ఇనుముతోనో, చెక్కతోనో తయారుచేసేవారు. కొన్నిచోట్ల రీముల చుట్టూతా రబ్బరు చుట్టడం కూడా వినియోగంలోకి వచ్చినా, అది చక్రానికీ, నేలకూ మధ్య ఘర్షణను తగ్గించడానికే ఎక్కువగా ఉపయోగపడింది.

1887 నాటికి అలా రుబ్బరు చుడుతున్నారన్న సంగతి బెల్‌ఫాస్ట్‌లో ఇంకా తెలియదు. సహజంగానే డన్‌లప్‌కూ తెలియదు. అయితే, తన అబ్బాయి ఆ దోవల్లో ట్రైసైకిల్‌ నడపలేక పడుతున్న అవస్థను గమనించాక, ఆ ఇనుప చక్రాల చుట్టూ రబ్బరు చుడితే ఎలా ఉంటుందన్న ఆలోచన ఆయనలో తనకుతానుగా మొలకెత్తింది. అంతకంటే ముఖ్యం, ఆ రబ్బరులో గాలినింపాలని మరింత ‘అడ్వాన్సు’గా కూడా ఆలోచించాడు. అందుకు ఫుట్‌బాల్లో గాలినినింపే పంపు ఆయనకు పనికొచ్చింది. గాలినింపిన టైరు... నేలకూ, చక్రానికీ మధ్య ‘కుషన్‌’గా ఉపయోగపడింది. వేగం పెరిగింది. ప్రయాణం సుఖవంతం అయింది. ఇది మరింత ప్రాక్టికల్‌ విధానం కూడా! చాలా పెద్ద పరిష్కారాలు కూడా అప్పటి తక్షణ సమస్యలోంచే పుడతాయేమో!

దళసరి రబ్బరును టైరుగా వాడొచ్చన్న ఆలోచన అదివరకే వేరొకరికి వచ్చివుండటం మూలాన డన్‌లప్‌ ‘టైరు ఆవిష్కర్త’ కాలేకపోయాడు. కానీ టైరులో గాలినింపి వాడాలన్న ఆలోచన అచ్చంగా ఆయనదే!

ఈ ‘గాలి నింపిన టైరు’ గురించి ఇంకా ప్రపంచానికి తెలియదు. రెండేళ్ల తర్వాత, 1889లో డన్‌లప్‌ దాన్ని మరింత ఆధునికపరచి, సైక్లిస్ట్‌ విలియమ్‌ హ్యూమ్‌తో తన ఆలోచన పంచుకున్నాడు. ఈ హ్యూమ్‌ ‘బెల్‌ఫాస్ట్‌ క్రూయిజర్స్‌ సైక్లింగ్‌ క్లబ్‌’ జట్టు కెప్టెన్‌. తను రూపొందించిన టైర్లు వాడుతూ హ్యూమ్‌ పందెంలో పాల్గొనేలా చేశాడు డన్‌లప్‌. ప్రేక్షకులకు ఆశ్చర్యం కలిగించేలా, హ్యూమ్‌ ఆ పోటీల్లో విజయం సాధించాడు. దృఢమైన రబ్బరు కంటే గాలి నింపన టైర్లు వేగవంతమైనవని అలా నిరూపణ జరిగింది. 1921 అక్టోబర్‌ 23న మరణించిన డన్‌లప్‌ అలా చరిత్రలో నిలిచిపోయాడు.

(సాక్షి ఫన్‌డే; 2 ఫిబ్రవరి 2014)