నువ్వు నిన్నటివాడివేనా?

ఏడు మూడు ఒకటేనా?

నాన్న వేసిన రెండు ప్రశ్నలు

ఒక సాయంత్రం, కౌమారంలోంచి యవ్వనంలోకి అడుగుపెడుతున్న కొడుకును పిలిచాడు తండ్రి.
ఆయన కుర్చీ మీద కూర్చున్నాడు. ముందరి టేబుల్ మీద ప్యాడు, కాగితం, పెన్ను ఉన్నాయి.
కాగితం చేతిలోకి తీసుకున్నాడు అబ్బాయి. అందులో మొదటి ప్రశ్న ఇలా ఉంది.
'మనిషికి దుఃఖం ఎందుకుండాలి?'
సమాధానం రాయమన్నట్టుగా సంజ్ఞ చేశాడు తండ్రి.
ఇన్నేళ్లుగా తండ్రి తనకు స్నేహితుడయ్యాడు. ఉపాధ్యాయుడిలా పాఠాలు చెప్పాడు. తాత్వికుడిలా జీవితసారాన్ని ఎరిక పరిచే ప్రయత్నం చేశాడు. దాన్నే కాగితం మీద రాయడానికి ఉపక్రమించాడు కొడుకు.
'మొట్టమొదటిది, సంతోషం అంటే ఏమిటో తెలియడానికి దుఃఖం ఉండాలి. దుఃఖం లేకపోతే, సంతోషంలో ఉన్న గాఢత మన అనుభవంలోకి రాదు.
మనలోని కరుణ మేల్కొనేందుకు దుఃఖం దోహదం చేస్తుంది. మనల్ని మరింత సున్నితంగా, మరింత స్పందనలున్న జీవిగా మలిచేందుకు దుఃఖం తోడ్పడుతుంది.
దుఃఖం వల్లే ప్రపంచపు లోపలి పొరల్ని తరచి చూడగలిగే కాఠిన్యం అలవడుతుంది. దుఃఖంలోంచే మానవ జీవిత మూలాల్ని అన్వేషించే వివేకం మేల్కొంటుంది'.

రెండో ప్రశ్న:
'దుఃఖాన్ని తొలగించుకోవడం సాధ్యమేనా?'
దానికి కొడుకు జవాబు ఇలా రాయసాగాడు.
'దుఃఖాన్ని తొలగించుకోవడానికి చేసే ప్రయత్నాలు చాలాసార్లు మరింత దుఃఖాన్నే మిగల్చవచ్చు. దుఃఖం ఉందన్న కారణంగా మళ్లీ దుఃఖపడటం, ఆ దుఃఖాన్ని రెండింతలు, నాలుగింతలు పెంచుకోవడమే అవుతుంది. జీవనవ్యాపారంలో దుఃఖం అనివార్యం అన్న ఎరిక కలిగిననాడు, దుఃఖంలోని తీవ్రత తగ్గిపోతుంది'.

ఇన్నాళ్లూ తన గూడులో భద్రంగా ఉన్న తన ప్రియమైన కొడుకు రాసింది ఒకటికి రెండుసార్లు చదువుకున్నాడు తండ్రి.
ఉన్నట్టుగా కనబడని పోరులోకి, కనబడకుండా దాడిచేసే శత్రువుల్లోకి, మొత్తంగా ఈ ప్రపంచంలోకి కొడుకు ధైర్యంగా అడుగుపెట్టగలడన్న నమ్మకం కలిగి, అతడి కళ్లల్లో నీళ్లు తిరిగాయి.

ప్రేమ కూడా దుఃఖం కలిగిస్తుందని ఆ ఇద్దరికీ తెలుసు.

* 'తండ్రి ఎవరైనా కావచ్చు, కానీ కొంతమంది మాత్రమే నాన్న కాగలుగుతారు' అని ఒక సామెత. ఇలాంటి 'నాన్న'లందరికీ 'ఫాదర్స్ డే' శుభాకాంక్షలు.

గంధం నాగరాజుకు నివాళిగా నాలుగున్నర మాటలు

చలాన్ని విన్నాను!

పురుషుడి నిర్జీవమైన బతుకులో రసం నింపడానికి స్త్రీ సృష్టించబడిందంటాడు చలం.
నిర్జీవమైన సాహిత్యంలో రసం వంపడానికి చలం పుట్టాడేమో!
అలాంటి చలాన్ని చూడగలిగే తరంలో పుట్టనివాణ్ని కాబట్టి, కనీసం ఆయన గొంతు వినడం ఒక భాగ్యమే కదా! అది ఈ మధ్యే తీరింది. వాడ్రేవు వీరలక్ష్మీదేవి వల్ల. "చలం సీడీ'ని ఆమె నాకు అభిమానంగా పంపడం వల్ల.
మూడు గంటల నిడివిగల ఇందులో వరుసగా-
౧ పురూరవ గంటన్నర రేడియో నాటకం
౨ చలం గురించి విశ్వనాథ, శ్రీశ్రీ, మో, రంగనాయకమ్మలాంటివాళ్లు వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయాలు
౩ బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావుకు చలం ఇచ్చిన రేడియో ఇంటర్వ్యూ
౪ చలం పాడిన పాటలు ఉన్నాయి.
చలం వీరాభిమాని గురుప్రసాద్ వీటిని సంకలించి, కొంత రికార్డింగు చేసి, "చలం ఫౌండేషన్' తరఫున రెండేళ్లక్రితం సీడీగా తెచ్చారు. ధర 100 రూపాయలు. ఫోన్: 9951033415.

చలం మాస్టర్ పీస్ పురూరవను వినడం బాగుంది. ఊర్వశిగా శారదా శ్రీనివాసన్ గొంతు ఒకలాంటి జీరతో మత్తుగా ఉంటుంది. గొప్ప వాయిస్. అయితే, పుస్తకంగా చదివినప్పుడు నాకు అజ్ఞాతంగా వినిపించిన ఊర్వశి గొంతంత గొప్పది మాత్రం కాదు. చదవడం కంటే ముందు వినివుంటే ఇలా ఉండేది కాదేమో! బహుశా, మనం ముందే ఒక ప్రమాణానికి లోబడినప్పుడు దాన్ని అంగీకరించేస్తాం. మన ఊహే మన ప్రమాణమైనప్పుడు దాన్ని అందుకోవడం ఎవరితరమూ కాదు.
ఇక, "చలం ఎంగిలిమాటలు ఎప్పుడూ వాడలే'దని ప్రశంసిస్తాడు విశ్వనాథ. వేమన, చలం ఇద్దరూ ఒకటేనని చెబుతాడు శ్రీశ్రీ. "వేమన ఇంట్యూటివ్గా చెబితే, చలం ఇంటెలెక్చు్యవల్గా చెప్పాడు'.

ఇంటర్వ్యూలోనూ, పాటల్లోనూ చలాన్ని వినగలుగుతాం. చివరిదశలో, ముద్దముద్దగా మాట వచ్చే వయసులో. అయినా అది చలం గొంతు! ఈ ప్రపంచంతో సమన్వయం చేసుకోవడానికి తనకు ఎప్పటికి కుదురుతుందోనని వాపోయే చలం, నాలోని చీకటినే కాగితం మీద పెట్టాను తప్ప, ఎవరినో, దేన్నో దండించడానికి కాదని ఒప్పుకునే చలం, సత్యం లోపల్నుంచి దొరకాలి తప్ప, బైటెక్కడో లేదనే అన్వేషి చలం, ఈ చలం అనేవాణ్ని మరిచిపోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాననే ఆధ్యాత్మిక చలం, ఎందరో చలాల ఏక గొంతుకైన చలం...

పీఎస్:
ఒకప్పుడు నా ఊహలో ఉన్న ఊర్వశిని శారదా శ్రీనివాసన్ రీప్లేస్ చేశారు. "ఒరిజినల్ వాయిస్' మరిచిపోయాను. చలం గొంతు గురించి మాట్లాడాల్సిన సందర్భంలో కూడా నేను శారద గొంతు గురించి మాట్లాడుతున్నానంటే... ఖర్మ! కొన్నయినా చలం అక్షరాలేగా నాలోనూ ప్రవహిస్తోంది.